Wardruna wraca do jednego z utworów, które najmocniej zapisały się w historii zespołu. „Helvegen II” to nowa wersja kompozycji znanej z repertuaru norweskiej formacji od ponad dekady. Nagranie ukazało się 30 października nakładem By Norse Music, a jego premierze towarzyszy film muzyczny wyreżyserowany przez Tuukkę Koskiego. Jak wyjaśnia Einar Selvik, nie chodziło o poprawianie oryginału, lecz o uchwycenie zmian, jakie zaszły w utworze przez lata koncertów i spotkań z publicznością.
Jak „Helvegen” stał się jednym z najważniejszych utworów Wardruny?
Utwór ten początku zajmował szczególne miejsce w twórczości Wardruny. Kompozycja pochodzi z okresu trylogii „Runaljod”, której kolejne części ukazywały się w latach 2009-2016. Projekt od początku rozwijał pomysł sięgania do dawnych nordyckich tradycji, języków, mitologii i instrumentarium, ale nie w formie rekonstrukcji muzyki z przeszłości. Einar Selvik i pozostali muzycy wykorzystują te inspiracje do tworzenia współczesnych utworów.
Wardruna nagrała „Helvegen” na długo przed tym, zanim pieśń zaczęła funkcjonować w tak wielu kontekstach poza samą dyskografią grupy. Z czasem utwór stał się ważnym punktem koncertów zespołu, a jego rozpoznawalność wzrosła również dzięki obecności w serialu „Wikingowie”. Wardruna wykonywała go w miejscach o wyjątkowej historii i akustyce, między innymi w amfiteatrze Red Rocks w Kolorado, Odeonie Heroda Attyka w Atenach oraz rzymskim amfiteatrze w Pompejach. Każde z tych wykonań było kolejnym etapem życia kompozycji, która stopniowo przestawała być wyłącznie nagraniem z albumu.
Fot. Chantik Photography
„Helvegen II” nie ma zastąpić pierwotnej wersji
Einar Selvik podkreśla, że nowa rejestracja nie powstała po to, by zastąpić oryginał. Przez lata „Helvegen” zmieniał się podczas występów, otrzymywał różne aranżacje, a także był wykonywany w rozmaitych konfiguracjach i z udziałem zaproszonych artystów. Zespół uznał, że warto utrwalić tę drogę w nowym nagraniu.
Selvik wspomina również o historiach przekazywanych muzykom przez słuchaczy. „Helvegen” towarzyszył ludziom podczas pogrzebów i uroczystości upamiętniających, ale także ślubów i narodzin. Pieśń, której wymowa jest silnie związana z przemijaniem i przejściem, znalazła miejsce w bardzo różnych momentach życia. Zaczęto ją również wspólnie śpiewać poza Skandynawią, w różnych językach i lokalnych społecznościach.
To właśnie ten aspekt wydaje się kluczowy dla decyzji o nagraniu „Helvegen II”. Wypowiedź Selvika nie sprowadza się do opowieści o popularności utworu. Muzyk zwraca uwagę na to, że pieśń nabiera znaczenia także dzięki ludziom, którzy włączają ją we własne doświadczenia i nadają jej osobisty sens. Jak podkreśla, tradycja nie przetrwa wyłącznie jako wspomnienie, musi być praktykowana i przekazywana dalej.
Film Tuukki Koskiego rozwija opowieść o utworze
Nowemu nagraniu towarzyszy film muzyczny w reżyserii Tuukki Koskiego, wieloletniego współpracownika Wardruny. Zdjęcia powstały na Islandii, a jedną z głównych postaci obrazu jest fińska tancerka Sofia Ruija. Poprzez ruch i ekspresję przedstawia ona osobę zmarłą, której w drodze towarzyszy kruk Krummi. Ptak pełni rolę milczącego świadka przejścia na drugą stronę.
Obraz nie jest jedynie ilustracją tekstu utworu. Stanowi osobną interpretację jego tematyki, opartą na ruchu, symbolice i relacji między postacią tancerki a krukiem. W połączeniu z nowym nagraniem tworzy opowieść o przemijaniu, ale również o tym, jak pieśń może zmieniać znaczenie w zależności od ludzi i okoliczności, w których jest wykonywana.
Wardruna: od projektu Einara Selvika do rozpoznawalnej formacji
Wardruna powstała w 2003 roku z inicjatywy Einara Selvika. Jej twórczość od początku koncentruje się na dawnych tradycjach północnej Europy, ale muzycy unikają prostego odtwarzania historycznych form. W instrumentarium grupy pojawiają się między innymi tagelharpa, lira, lur i rogi, a źródłem dźwięku bywają także elementy otoczenia: drewno, kamienie, woda czy ogień. Ważną częścią procesu twórczego są badania nad dawną literaturą, językiem i kulturą nordycką.
Po zakończeniu trylogii „Runaljod” Wardruna rozwijała swoją formułę na kolejnych wydawnictwach. „Skald” z 2018 roku przyniósł bardziej oszczędne, akustyczne podejście, natomiast „Kvitravn” z 2021 roku ponownie rozbudował muzyczny świat zespołu, podejmując między innymi wątki związane z naturą, zwierzętami i północnymi wierzeniami. Najnowszym albumem studyjnym grupy pozostaje „Birna”, wydany w styczniu 2025 roku.
Dlaczego „Helvegen” znaczy dziś więcej niż przed laty?
Rozpoznawalność Wardruny wykracza dziś daleko poza scenę folkową. Einar Selvik współtworzył muzykę do serialu „Wikingowie”, a jego kompozycje znalazły się również w grze „Assassin’s Creed: Valhalla”. Zespół występuje na międzynarodowych scenach i w miejscach, których historia współgra z tematyką jego twórczości. Nie oznacza to jednak, że Wardruna traktuje dawną kulturę jako dekorację. W wypowiedziach i materiałach zespołu regularnie powraca przekonanie, że tradycja może pozostać żywa tylko wtedy, gdy jest rozumiana, używana i rozwijana we współczesności.
„Helvegen II” jest więc czymś więcej niż kolejną wersją znanego utworu. To zapis zmian, które zaszły zarówno w sposobie wykonywania tej kompozycji, jak i w jej odbiorze. Wardruna oddaje część jej historii słuchaczom, którzy przez lata włączyli ją do własnych ceremonii, wspomnień i ważnych chwil.
Nowa wersja utworu jest dostępna w serwisach cyfrowych. Limitowana edycja 12-calowego, kolorowego winylu zawiera również „Helvegen (Skaldic Version)” na stronie B. Zamówienia przedpremierowe mają potrwać do 30 listopada 2026 roku, a wydanie fizyczne zaplanowano na luty 2027 roku.
- Fot. Chantik Photography
- Artykuł sponsorowany